Wystawa Aleksandry Sojak-Borodo w Toruniu: Zderzenie Przeszłości z Teraźniejszością
W przestrzeni sztuki współczesnej często mówi się o dialogu – między artystami, między ideami, a także między przeszłością a teraźniejszością. Właśnie taki dialog miała na celu wystawa “Dialog z Knappem”, która odbyła się w Toruniu. Wystawa ta była niezwykłą okazją, by przyjrzeć się nie tylko twórczości Stefana Knappa, ale także wpływowi jego dzieł na współczesnych artystów. Aleksandra Sojak-Borodo, artystka z Torunia, zaprezentowała cykl prac, które stały się artystycznym rozmową z jednym z najwybitniejszych polskich artystów XX wieku. Na wystawie znalazły się rysunki, układanki, formy przestrzenne, a także interaktywne elementy, które w pełni angażowały widza w proces twórczy.
Wszystko to stanowiło jedność w kontekście twórczości Stefana Knappa, którego dzieła pozostają niedostatecznie doceniane w Polsce, mimo międzynarodowego uznania.
Stefan Knapp – Zasłużony Artysta, Niewystarczająco Doceniony
Stefan Knapp (1921–1996) to postać, która, choć znana w międzynarodowym świecie sztuki, pozostaje w Polsce wciąż trochę w cieniu. Artysta, urodzony w Biłgoraju, stał się jednym z najwybitniejszych emigracyjnych twórców wizualnych XX wieku. Był nie tylko malarzem i rzeźbiarzem, ale także jednym z pionierów sztuki przestrzennej. W swojej karierze zasłynął z tworzenia monumentalnych kompozycji ściennych, które ozdobiły budowle w Europie i Ameryce. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Knappa w Polsce jest jego panneau na fasadzie Auli Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Warto zaznaczyć, że ta kompozycja stała się częścią toruńskiej tożsamości wizualnej, oddzielając czasy PRL-u od późniejszych lat, w których wciąż jest symbolem nowoczesności w kontekście sztuki publicznej.
W Polsce Stefan Knapp ma także swoje dzieła w Olsztynie, gdzie jego Kompozycja astronomiczna ozdobiła dziedziniec BWA, a także w Warszawie, gdzie stacja metra Wilanowska została upiększona przez jego przestrzenną kompozycję. Jego prace to nie tylko malarstwo, to także rozważania o technice, technologii i strukturze współczesnego świata. Artysta, który przeżył dramatyczne doświadczenia w sowieckich obozach, wojenną rzeczywistość jako pilot frontowy, a także emigracyjne losy, w swoich dziełach pozostawił ślad tych doświadczeń, przekładając je na język sztuki abstrakcyjnej i geometrycznej.
Fascynacja Twórczością Knappa – Dialog Pokoleń
Aleksandra Sojak-Borodo, artystka toruńska, od dawna fascynowała się twórczością Stefana Knappa. Na wystawie “Dialog z Knappem” zaprezentowała cykl prac, które są świadomym artystycznym rozmowom z dziełami Knappa. Sojak-Borodo, w swojej pracy twórczej, odwołuje się do struktur, form i kolorów, które były obecne w kompozycjach Knappa, ale jednocześnie interpretuje je na nowo, wprowadzając elementy interaktywności. Cykl ten powstał z głębokiej fascynacji artystką postacią Knappa oraz jego niedostatecznym docenieniem w Polsce. Sojak-Borodo traktuje swoje prace jako odpowiedź na te braki w wiedzy o jego twórczości.
Co więcej, artystka, w swoim świadomym “dialogu”, sięgnęła do własnych wspomnień z dzieciństwa. Kiedy była małą dziewczynką, stając przed fasadą Auli UMK, zawsze doznawała zachwytu nad kolorową kompozycją umieszczoną w szarej, PRL-owskiej rzeczywistości. To właśnie ten obraz stał się dla niej punktem wyjścia do twórczości, która stawia pytanie o to, jak współczesne pokolenia odbierają dzieła artysty sprzed lat.
Interaktywne Formy i Układanki – Jak Wystawa Reaguje na Widza?
Wystawa “Dialog z Knappem” nie była tylko statyczną ekspozycją. Artystka stworzyła prace, które zapraszały widzów do interakcji. Rysunki, układanki i formy przestrzenne były projektowane w taki sposób, by każdy mógł wziąć w nich aktywny udział. Takie podejście jest wyrazem zaangażowania Sojak-Borodo w interaktywny wymiar sztuki, który w pełni angażuje publiczność w proces twórczy, zmieniając tradycyjny sposób postrzegania wystaw. W tym kontekście, “Dialog z Knappem” staje się również przestrzenią, w której sztuka nie tylko jest oglądana, ale również tworzona na nowo, w zależności od tego, jak widz ją interpretuje i reaguje na nią.
Na wystawie pojawiły się także elementy dialogu w postaci wystroju zainspirowanego twórczością Knappa. Były to między innymi koce, poduszki, obrazy oraz gry, które wprowadzały widza w klimat sztuki publicznej, ale również stwarzały nowoczesne, interaktywne przestrzenie. Te elementy sprawiały, że przestrzeń wystawy była czymś więcej niż tylko galerią – była miejscem, gdzie można było poczuć się częścią tej artystycznej rozmowy, być może nawet “na nowo odkryć” to, co w sztuce Knappa było tak wyjątkowe.
Wspomnienie o Stefanie Knappie – Witold Sadowski i Jego Opowieść
Na wystawie pojawił się również wyjątkowy gość – Witold Sadowski, członek rodziny Stefana Knappa, który w swoich opowieściach przybliżył nie tylko samego artystę, ale także jego losy i życie. Sadowski, z wielką pasją i szacunkiem, opowiadał o człowieku, który był nie tylko twórcą, ale i bohaterem, który przeszedł przez sowieckie obozy, wojenną rzeczywistość i emigrację, nie zatracając przy tym swojej wrażliwości artystycznej. Sadowski podzielił się swoimi wspomnieniami, które były ważnym tłem do zrozumienia pełnej wartości twórczości Knappa i jego znaczenia w kontekście sztuki współczesnej.
Podziękowania dla Organizatorów i Współpracy
Na koniec warto wyrazić serdeczne podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do realizacji wystawy. Przede wszystkim Uniwersytetowi Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Sekcji Sztuk Pięknych, za wsparcie organizacyjne i przestrzenne, które umożliwiły realizację tego przedsięwzięcia. Artystka również serdecznie podziękowała Oksanie Budnej, której prace graficzne były integralną częścią wystawy i wprowadziły dodatkowy wymiar estetyczny.
Mam nadzieję, że wystawa “Dialog z Knappem” stanie się impulsem do dalszych poszukiwań artystycznych i intelektualnych oraz przyczyni się do popularyzacji twórczości Stefana Knappa, który zasługuje na większe uznanie w Polsce.
Wystawa w Toruniu to nie tylko zderzenie twórczości dwóch artystów, ale także okazja do refleksji nad rolą sztuki w przestrzeni publicznej, pamięci o przeszłości i znaczeniu artystycznego dialogu w kształtowaniu współczesnej kultury.
Pawel Sokolowski, 2025
No Responses