Wystawa retrospektywna “Stefan Knapp. Alchemik i wizjoner”

Wernisaż wystawy retrospektywnej “Stefan Knapp. Alchemik i wizjoner” w toruńskim Centrum Sztuki Współczesnej “Znaki Czasu” przyciągnął tłumy, a ekspozycja jest już otwarta i zachwyca zwiedzających do 31 maja! Relacje z social mediów i stron kulturalnych podkreślają sukces otwarcia, a ja zapraszam Was serdecznie do Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu (gen. Sikorskiego 13).

Wernisaż w dniu 20 lutego, 2026. Oficjalne otwarcie wystawy.

Byliśmy tam całą rodziną i widzieliśmy, jak olbrzymi tłum zwiedzających podziwia rzeźby i emalie na otwarciu, a cała sala wypełniła się gośćmi, To było niesamowite.

Wernisaż 20 lutego o godz. 19:00 był wydarzeniem roku: sala CSW tętniła życiem z artystami, kuratorami, przedstawicielami miasta i UMK, celebrując 80-lecie uniwersytetu. Halo Toruń relacjonuje tłumy i emocje wokół monumentalnych prac; Facebook UMK chwali wystawę jako zwieńczenie obchodów, z ponad 110 dziełami na ekspozycji. Culture.pl opublikowało galerię zdjęć z otwarcia, podkreślając emigracyjny kontekst Knappa. Social media CSW Toruń i Instagram pulsują relacjami – od wideo z montażu po fotki z tłumnie uczęszczanego wernisażu.

Przygotowania do wystawy oraz zaangażowanie UMK

Całość wystawy rozpoczęła się od kontaktu ze strony Uniwersytetu z Cathy Knapp i przedstawienia jej pomysłu nie tylko na wystawę, ale i na digitalizację zbiorów pozostałych z życia Stefana Knapa. Następnie cały proces był uzgadniany przez kilka miesięcy, podczas których pracownicy Uniwersytetu, czasami wraz ze mną, wizytowali Cathy Knapp w celu ustalenia szczegółów umowy, wyboru prac, nadzoru transportu, etc.
Procesem tym kierowała Pani kurator wystawy, Katarzyna Moskała.

Po przyjęciu prac w Toruńskim UMK, zespół konserwatorów włożył miesiące pracy w restaurację ponad 110 dzieł z lat 1945–1996: emalie na stali czyszczono i zaawansowanymi metodami, rzeźby stabilizowano, gobeliny i obiekty jak lampy z korzeni drzew konserwowano pieczołowicie. Szczególnej wzmianki wymaga konserwacja emalii na stali, która jest procesem wysoce zaawansowanym technicznie, rozpoczynającym się od mechanicznego czyszczenia, poprzez stabilizację chemiczną, uzupełnianie ubytków na powłokach zabezpieczających, kończąc. Już wcześniej UMK zadbało o mozaikę astronomiczną na Auli (z 1973 r., hołd dla uniwersytetu z okazji rocznicy powstania) – największą w Polsce. Dodatkowo warto zwrócić uwagę na detale ekspozycji: minimalistyczne tła, antyrefleksyjne farby, ścieżki zwiedzania, urządzenia multimedialne i precyzyjne LED-y uwydatniające warstwy emalii bez przegrzewania.

Podziękowania dla Katarzyny Moskały, zespołu CSW, ekspertów UMK i Biura UMK za olśniewającą wystawę!​

Rodzina Knappa na otwarciu

Rodzina artysty zjechała z całego świata: od Bilgoraja (miejsce narodzin Knappa w 1921 r.), przez Wielką Brytanię (jego dom od lat 60. do 1996 r.), po Nową Zelandię (gdzie osiedlili się krewni). Bliscy dzielili wspomnieniami na wernisażu, podkreślając globalną spuściznę emigranta, który działał w ponad 30 krajach.

Co na otwartej wystawie

Największa retrospektywa od 1974 r.: obrazy olejne/akrylowe, tusze, gobeliny, emalie na stali (wynalazek Knappa), rzeźby z brązu/aluminium i obiekty designu – układ kuratorski pokazuje ewolucję od drobnych form po monumentalne. Dzięki oświetleniu i wystrojowi emalie pulsują kolorami, nawiązując do toruńskiej mozaiki UMK.

​Wystawa prezentuje ponad 110 prac z lat 1945–1996, wypożyczonych głównie z fundacji Stefan Knapp Estate w Wielkiej Brytanii i kolekcji Pawła Sokołowskiego. Pełna lista tytułów i szczegółów nie jest publicznie dostępna w źródłach online – dostępne są jedynie opisy kategorii dzieł, bez inwentarza.

Kategorie prac na wystawie

Według oficjalnych opisów CSW, ekspozycja obejmuje następujące typy dzieł (łącznie ponad 110 pozycji):

Kategoria dziełOpis i przykładowe technikiLiczba (przybliżona)
Obrazy na płótnieOleje i akryle, ewolucja stylu od abstrakcji po monumentalne formyOk. 30–40
Tusze na papierzeRysunki i szkice z wczesnego okresu powojennegoOk. 20
GobelinyTkane realizacje łączące malarstwo z tkaniną1
Emaile na stalowych płytachWielkoformatowe, trwałe prace – wynalazek Knappa (np. inspirowane mozaiką UMK)Ok. 30–40
RzeźbyZ brązu i aluminium, abstrakcyjne formy przestrzenneOk. 15–20
Lampy i obiektyZ korzeni drzew, akrylowe – elementy designuOk. 10
Prezentacja multimedialnaPołączenie rzeczywistych elementów emalii z pulsującą dynamiczną wizualizacją muralu obecnego na ścianie UMK1

Linki do zdjęć i źródeł

Autor: Paweł Sokołowski